İçeriğe atla

ETF Nedir, Niçin Önemli? Borsada BYF, TEFAS'ta Endeks Fonu Farkı

ETF, yani borsa yatırım fonu, tek alımla bir endeksin tamamına ortak olmanı sağlar. Borsa İstanbul'daki BYF'lerle TEFAS'taki endeks fonlarının farkını ve masrafın neden önemli olduğunu anlatıyoruz.

· · 7 dk okuma

Kısa cevap: ETF (Türkiye’deki adıyla borsa yatırım fonu, BYF), bir endeksi takip eden ve borsada gün içinde hisse gibi alınıp satılan bir fondur. Önemli olmasının sebebi şu: tek alımla onlarca şirkete birden ortak olursun ve masrafı genelde aktif yönetilen fonlardan düşüktür.

Çoğu kişi “ETF” kelimesini ilk kez ABD’deki SPY ya da VOO gibi kodlarla duyuyor. Oysa aynı yapı Borsa İstanbul’da da var ve TEFAS’taki endeks fonlarıyla sık sık karıştırılıyor. Bu yazıda ikisini yan yana koyuyoruz.

Bir sepet, borsada işlem görüyor

Bir endeksi bir alışveriş listesi gibi düşün. BIST 30 listesinde Borsa İstanbul’un belirli kurallara göre seçtiği 30 şirket var. Bu 30 hisseyi tek tek almak için 30 ayrı emir vermen, her birinin ağırlığını hesaplaman ve endeks değiştikçe portföyünü güncellemen gerekir.

ETF bu işi senin yerine yapar. Fon, endeksteki hisseleri endeksteki ağırlıklarına yakın oranlarda tutar. Sen fondan pay alırsın. Borsa İstanbul’un tanımıyla BYF’ler bir endeksi takip eden, o endeksin performansını yansıtmayı amaçlayan ve payları borsada işlem gören fonlardır. Payları Pay Piyasası’nda, seans saatleri içinde aracı kurumlar üzerinden alınıp satılır ve fonun portföy dağılımı her işlem günü sonunda yayımlanır.

Sepetin içinde hisse olmak zorunda değil. Borsa İstanbul’un aynı sayfası BYF’lerin altın, tahvil ya da döviz gibi varlıkları da takip edebileceğini ve içinde ne varsa onun riskini taşıdığını vurguluyor.

Türkiye’de hangi ETF’ler var?

KAP’ın borsa yatırım fonları listesinde 10 Kasım 2026 itibarıyla 36 fon yer alıyor. Kabaca şu gruplara ayrılıyorlar:

  • BIST 30 endeksini takip edenler: APX30, ISX30, OPX30, ZPX30 ve eşit ağırlıklı versiyonu Z30EA
  • BIST 100 ve katılım endekslerine dayananlar: APMDL, ISMDL, ZPMDL, Z30KP, OPK30 gibi
  • Altın ve gümüş fonları: GLDTR, ZGOLD, APGLD, ISGLK, GMSTR gibi
  • TLREF gibi faiz göstergelerini ya da dövizi takip edenler

Bu liste bir öneri değil, sadece neyin var olduğunu gösteriyor. Sayı ABD’yle kıyaslanınca küçük ve bazı BYF’lerde günlük işlem hacmi düşük olabiliyor. Hacim düşükse alış ve satış fiyatı arasındaki fark açılabilir; bu da sen alıp satarken görünmeyen bir maliyet demek.

Aynı endeks, iki ayrı paket: BYF ve TEFAS fonu

İşin kafa karıştıran kısmı burası. BIST 30’a yatırım yapmak için tek yol BYF değil. TEFAS’ta da BIST 30 endeksini hedefleyen yatırım fonları var.

Somut bir örnek: İş Portföy’ün borsada işlem gören ISX30 adlı BYF’si de var, TEFAS’ta TIE koduyla işlem gören “İş Portföy BIST 30 Endeksi Hisse Senedi Yoğun Fonu” da. İkisi de aynı endekse bakıyor. Farkı nasıl alıp sattığında görüyorsun.

İş Bankası’nın 8 Ekim 2026 tarihli TEFAS alım satım esasları belgesine göre TIE için talimatı saat 13:30’dan önce verirsen işlem bir sonraki iş gününün fiyatından (T+1) gerçekleşiyor. Alımda pay hesabına T+1’de geçiyor, satışta paran T+2’de geliyor. 13:30’dan sonra verilen talimata bir iş günü daha ekleniyor. Yani TEFAS’ta talimat verirken hangi fiyattan alacağını bilmiyorsun.

BYF’de ise seans açıkken ekranda gördüğün fiyattan emir verirsin, tıpkı bir hisse gibi. Limit emir koyabilir, gün içinde fikrini değiştirebilirsin.

Borsadaki BYF (ör. ISX30)TEFAS’taki endeks fonu (ör. TIE)
Nereden alınırAracı kurum, Pay PiyasasıBanka veya aracı kurum, TEFAS
FiyatSeans boyunca anlıkGünde bir, talimattan sonra belirlenir
Emir tipiLimit veya piyasa emriTutar ya da pay adedi talimatı
Gizli maliyetAlış satış farkıFiyatı önceden bilmemek
Kime uygunGün içinde fiyat görmek isteyeneDüzenli, otomatik birikim yapana

Hangisinin “daha iyi” olduğu sorusu, alışkanlığına bağlı. Her ay belli bir tutarı otomatik talimatla yatırmak istiyorsan TEFAS fonu pratik olabilir. Fiyatı görerek almak istiyorsan BYF daha esnek. İki tarafta da fonun masrafına ayrıca bakman gerekiyor.

TEFAS’ın ne kadar büyüdüğünü görmek için bir rakam: TEFAS verilerini aktaran YatırımX haberine göre Ekim 2026’da platformda 680,4 milyar TL’lik fon işlemi yapıldı ve bunun yaklaşık %71’i serbest fonlardaydı. Hisse senedi şemsiye fonlarının payı ise %2,1 civarında kaldı.

Niçin önemli: masraf sessizce birikir

ETF’lerin dünyada bu kadar yayılmasının en büyük sebebi masraf. ABD’deki fon sektörünün birliği ICI’ın 25 Mart 2026’da açıkladığı verilere göre 2025’te endeks hisse ETF’lerinin varlık ağırlıklı ortalama gider oranı %0,14, hisse senedi yatırım fonlarının ortalaması ise %0,40 oldu.

Bu fark küçük görünüyor ama her yıl tekrarlanıyor. Aşağıdaki hesapta getiri tahmini yapmıyoruz; sadece masrafın etkisini ayırıyoruz.

Örnek hesaplama: 100.000 TL’yi bir fona koyduğunu ve fonun içindeki hisselerin 10 yıl boyunca hiç değer kazanmadığını ve kaybetmediğini varsay. Yıllık toplam gider %0,14 olan bir fonda 10 yılın sonunda masraf yüzünden yaklaşık 98.610 TL kalır. Yıllık toplam gideri %2 olan bir fonda bu rakam yaklaşık 81.710 TL’ye düşer. Yani piyasa hiç kıpırdamasa bile aradaki fark 17.000 TL’nin üzerinde. Buradaki %2 oran bir varsayım; gerçek oranlar fondan fona değişiyor.

Türkiye’deki bir fonun gerçek masrafını görmek için KAP’ta fonun sayfasına gir ve “Fon Toplam Gider Oranı” bildirimine bak. Orada hem fonun yıllık azami gider oranı hem de dönem içinde gerçekleşen oran yazıyor. Fonun izahnamesi ve yatırımcı bilgi formu da aynı yerde.

ETF’nin yapmadığı şey

ETF riski ortadan kaldırmaz, sadece tek bir şirkete bağlı riski dağıtır. BIST 30’un tamamı düştüğünde BIST 30 ETF’si de düşer.

Bunu yakın bir örnekle görmek mümkün. Aynı YatırımX haberine göre Ekim 2026’da TEFAS’taki hisse senedi şemsiye fonlarının ortalama aylık getirisi -%8,95 oldu. Fon içinde onlarca hisse olması, piyasanın genel yönünden korunmak anlamına gelmiyor.

Bir de enflasyon tarafı var. TL bazında yükselen bir endeks fonu, enflasyon hesaba katılınca reel olarak geride kalmış olabilir. Bu konuyu Aylık 1.000 TL ile 10 Yılda Ne Olur? yazısında rakamlarla anlattık.

Son olarak: ABD’deki bir ETF’yi TL ile biriken parayla alıyorsan, hissenin dolar fiyatına bir de kur hareketi eklenir. Bu çift riski Dolar Bazlı Yatırım ve Kur Riski yazısında ayrıca ele aldık.

Bir ETF’ye bakarken kendine sor

Bu fon tam olarak hangi endeksi takip ediyor? Fonun adında “BIST 30” yazması yetmez, KAP sayfasında yazan eşik değere bak. Örneğin ZPX30’un sayfasında eşik değer “BIST 30 Ağırlık Sınırlamalı 25 Getiri Endeksi” olarak geçiyor.

Yıllık masrafı ne kadar? Yukarıdaki örnek hesap, bu sorunun neden ilk sırada olduğunu gösteriyor.

Günlük işlem hacmi yeterli mi? Hacmi düşük bir BYF’de istediğin fiyattan alıcı ya da satıcı bulmak zorlaşabilir.

Bu paraya ne zaman ihtiyacım olacak? Hisse ağırlıklı bir fon bir ayda %9 düşebiliyorsa, yakında harcayacağın parayı oraya koymak seni zor durumda bırakabilir. Kendi toleransını anlamak için Senin Risk Profilin Ne? yazısına bakabilirsin.

UseFinLit’te ETF’yi nerede öğrenirsin

Uygulamada ayrı bir ETF modülü yok; konu birkaç derse yayılmış. Temeli Modül 9’daki “ETF ve Fon Nedir?” dersi veriyor: yaklaşık 1 dakikalık birkaç kısa slayt ve sonunda “ETF’nin en büyük avantajı nedir?” diye soran bir quiz. Aynı modüldeki “Pasif vs Aktif Yatırım” ve “Endeks Yatırımı (Bogle Felsefesi)” dersleri, masrafın neden bu kadar önemsendiğini anlatıyor. Modül 9 Premium’da; ücretsiz Modül 2’deki “Endeks Nedir?” dersi ise endeksin kendisini açıklıyor.

Sanal portföyde SPY, QQQ ve VTI gibi ABD ETF’leri bulunuyor. 100.000 sanal bakiyeyle bir ETF ile tek bir hisseyi aynı gün alıp, birkaç hafta boyunca ikisinin nasıl dalgalandığını yan yana izleyebilirsin. Bu bir simülasyon; gerçek alım satım yapmaz. Gerçek bir BYF ya da TEFAS fonu almak için yine bir banka veya SPK lisanslı aracı kurum hesabı gerekiyor. Ücretsiz sürümde sanal işlem için 3 enerjin olur ve her 5 saatte 1 yenilenir.

Sık sorulan sorular

ETF ile yatırım fonu aynı şey mi?

İkisi de fon, ama ETF borsada gün içinde anlık fiyattan işlem görür. TEFAS’taki yatırım fonlarında ise talimatı verirsin, fiyat sonra belirlenir.

BYF almak için ne gerekir?

Pay Piyasası’nda işlem yapabildiğin bir aracı kurum hesabı. BYF’ler hisse gibi lot üzerinden alınır; lot mantığını UseFinLit’in Modül 2’deki “Lot ve İşlem Hacmi” dersi anlatıyor.

BIST 30 ETF’si alırsam zarar edebilir miyim?

Evet. Fon endeksi takip eder, endeks düşerse fon da düşer. Çeşitlendirme tek bir şirketin batma riskini azaltır, piyasa düşüşünü engellemez.

TEFAS’taki endeks fonu mu, borsadaki BYF mi?

Düzenli ve otomatik birikim yapacaksan TEFAS fonu, fiyatı görerek almak istiyorsan BYF daha pratik olabilir. Karar vermeden önce iki fonun da KAP’taki gider oranını karşılaştır.

Türk yatırımcı ABD ETF’lerine erişebilir mi?

Yurt dışı piyasalara erişim sunan SPK lisanslı aracı kurumlar üzerinden mümkün. Bu durumda kur riskini ve yurt dışı kazançların vergi beyanını da hesaba katman gerekir; güncel kuralı aracı kurumuna ya da bir mali müşavire sor.


ETF ve Fon Nedir? Dersini UseFinLit’te Aç

“ETF ve Fon Nedir?” UseFinLit’te Modül 9’un 5. dersi. Yaklaşık 1 dakika sürüyor ve kısa bir quizle bitiyor. Modül 1 ücretsiz; Modül 9 Premium’da.

App Store’da indir

Eğitim amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.


Devamını Oku


Yazar: Tuğçe Sezgin, Kurucu Ortak ve Ürün Sahibi, UseFinLit.

Yayın: 13 Kasım 2026 · Son güncelleme: 13 Kasım 2026

Kaynaklar:

  • Borsa İstanbul, “Katılım Esaslı BYF’ler” (BYF tanımı ve katılım BYF listesi), 10 Kasım 2026’da erişildi: borsaistanbul.com
  • KAP, borsa yatırım fonları listesi (36 fon), 10 Kasım 2026’da erişildi: kap.org.tr
  • KAP, ZPX30 fon bilgileri (eşik değer), 10 Kasım 2026’da erişildi: kap.org.tr
  • İş Bankası, “TEFAS Fonları Alım Satım Esasları”, 8 Ekim 2026: isbank.com.tr
  • YatırımX, “TEFAS Ekim verileri açıklandı”, 5 Kasım 2026: yatirimx.com.tr
  • ICI, “Mutual Fund and ETF Fees Remained Near Historic Lows in 2025”, 25 Mart 2026: ici.org

Sık sorulan sorular

ETF ile yatırım fonu aynı şey mi?

İkisi de fon, ama ETF borsada gün içinde anlık fiyattan işlem görür. TEFAS'taki yatırım fonlarında ise talimatı verirsin, fiyat sonra belirlenir.

BYF almak için ne gerekir?

Pay Piyasası'nda işlem yapabildiğin bir aracı kurum hesabı. BYF'ler hisse gibi lot üzerinden alınır; lot mantığını UseFinLit'in Modül 2'deki "Lot ve İşlem Hacmi" dersi anlatıyor.

BIST 30 ETF'si alırsam zarar edebilir miyim?

Evet. Fon endeksi takip eder, endeks düşerse fon da düşer. Çeşitlendirme tek bir şirketin batma riskini azaltır, piyasa düşüşünü engellemez.

TEFAS'taki endeks fonu mu, borsadaki BYF mi?

Düzenli ve otomatik birikim yapacaksan TEFAS fonu, fiyatı görerek almak istiyorsan BYF daha pratik olabilir. Karar vermeden önce iki fonun da KAP'taki gider oranını karşılaştır.

Türk yatırımcı ABD ETF'lerine erişebilir mi?

Yurt dışı piyasalara erişim sunan SPK lisanslı aracı kurumlar üzerinden mümkün. Bu durumda kur riskini ve yurt dışı kazançların vergi beyanını da hesaba katman gerekir; güncel kuralı aracı kurumuna ya da bir mali müşavire sor.

Yatırım eğitimine 1 dakikada başla

App Store ve Google Play’den ücretsiz indir.

İlgili yazılar