Üniversite öğrencisiysen: bütçeden BIST'e geçişin pratik rehberi

Üniversitede para genelde az ve düzensiz gelir: burs, aileden gelen harçlık, yazın bir part-time iş. Bu yüzden çoğu öğrenci “kazanmaya başlayınca düşünürüm” der. Oysa bütçe tutmayı öğrenmek için maaş gerekmez. Küçük bir tutarla hata yapmak daha ucuzdur ve bu yıllarda oturttuğun alışkanlıklar, ilk maaş geldiğinde de seninle kalır.

Bu ay: harçlığın nereye gidiyor

İşe ücretsiz Modül 1 (Paranı Yönet) ile başla. Bütçe Nedir? ve Gelir ve Gider Türleri, ay sonunda “para nereye gitti” sorusunun cevabını aramayı öğretir. Yurtta kalıyorsan kira kalemin küçük olabilir ama yemek, ulaşım, abonelikler ve dışarıda geçen akşamlar hızla birikir. 50/30/20 Kuralı geliri üç parçaya ayırmanın basit bir yolunu gösterir. Harçlıkla yaşarken oranları birebir tutturamayabilirsin; ihtiyaç, istek ve birikim ayrımını yapmak yine de işe yarar. Kuralın ayrıntısı için 50/30/20 yazımıza bakabilirsin.

Tasarrufa İlk Adım ve Bileşik Faizin Büyüsü dersleri, küçük tutarlarla erken başlamanın neden fark yarattığını gösterir. Modülün son beş dersi borsaya geçer: Borsa Nedir?, Hisse Senedi Nedir? ve F/K oranı üzerine üç ders. Bu kısım da ücretsiz.

Ders arasında, cebinde

Her ders yaklaşık bir dakika sürer: 4-6 kısa slayt ve 1-2 soru. Otobüste, iki ders arasında ya da yemekhane kuyruğunda bir tane bitirebilirsin. Günlük seri, işin alışkanlık tarafını kolaylaştırır; seri hatırlatma bildirimleri de unutmamana yardım eder. Haftalık ligde XP için yarışırsın ve sıralama her pazartesi belli olur. Sınav haftasında bile günde bir ders, ritmi kaybetmemek için yeterli.

Sanal borsada ilk deneme

Bir modülü bitirince uygulama seni sanal portföyde bir deneme işlemine davet eder. 100.000 sanal bakiyeyle başlarsın, gerçek para yatırmazsın. Adını bildiğin bir BIST şirketinin detay ekranını aç, fiyat grafiğine ve Finansal sekmesindeki gelir tablosuna bak. İşlem yapacaksan nedenini iki cümleyle yaz; yapay zekâ bu gerekçeyi tamamladığın derslere göre değerlendirir. Birkaç gün sonra aynı hisseye döndüğünde detay ekranında pozisyonunun kâr/zararını, yapay zekâ sekmesinde de eski işlemlerini ve değerlendirmelerini görürsün. Fiyat düştüğünde ne hissettiğini fark etmek, Modül 1’deki Senin Risk Profilin Ne? dersini kâğıttan çıkarıp gerçeğe yaklaştırır.

Ücretsiz planda ilk işlem enerji gerektirmez, sonraki her işlem 1 enerji harcar. Enerji en fazla 3 olur ve her 5 saatte 1 yenilenir. Bu sınır, her işlemi düşünerek yapmak için iyi bir bahane.

Mezun olmadan önce

Sonraki modüller Premium. Öğrenciyken en çok işine yarayacak olanlar şunlar:

1. Modül 2 Borsa Temelleri: BIST Nedir?, Endeks Nedir? ve Piyasa Emri Nedir? gibi derslerle piyasanın nasıl işlediği.
2. Modül 8 Borç Yönetimi: ilk kredi kartını almadan önce Kredi Kartı Tuzakları ve İhtiyaç Kredisi vs KMH vs Kart.
3. Modül 13 Emeklilik ve Uzun Vade: ilk işinde karşına çıkacak BES’i BES Nedir? dersinde tanırsın.

UseFinLit bir eğitim uygulaması: gerçek parayla işlem yapmaz ve yatırım tavsiyesi vermez. Amaç, mezun olduğunda hangi hisseyi alacağını bilmen değil, bir para kararını nasıl gerekçelendireceğini bilmen.