İş değiştiriyorsan: yeni maaşı, BES'i ve acil durum fonunu yeniden düşün

İş değiştirmek genelde kariyer kararı olarak konuşulur, para tarafı sonraya kalır. Oysa geçişin ilk birkaç ayında verilen küçük kararlar yıllar sonra fark yaratır: yeni maaşın ne kadarının harcamalara karıştığı, eski işten gelen paranın nereye gittiği, BES’in ne olacağı. Bu sayfa o kararları tek tek ele alıyor ve her biri için UseFinLit’te hangi derslere bakabileceğini gösteriyor. Uygulama senin adına hesap yapmaz, ne yapman gerektiğini de söylemez. Kavramları anlatır, kararı sen verirsin.

Geçişte masaya gelen beş soru

1. Maaş artışı nereye gidecek? Gelir yükselince harcamalar da sessizce yükselir. Ücretsiz Modül 1’deki 50/30/20 Kuralı ve İhtiyaç mı, İstek mi? dersleri temel ayrımı kurar. Modül 15’teki Önce Kendine Öde, birikimi maaş yatar yatmaz ayırma fikrini anlatır. Harcama Psikolojisi ise artışın neden fark edilmeden eridiğini gösterir.

2. İki iş arasında ne kadar yedek gerekir? İşe başlama tarihi kayabilir, ilk maaş beklediğinden geç yatabilir. Modül 9’un ilk dersi Acil Durum Fonu. Modül 16’daki Acil Durum Fonu Derinlemesine ise “3-6 ay” kalıbının ötesine geçip fonu kendi durumuna göre düşünmeyi anlatır.

3. Eline toplu bir para geçerse? İşten ayrılırken alınan ödemelerin hukuki ve vergisel ayrıntıları uygulamanın konusu değil. Ama parayı bir kerede mi yoksa parça parça mı değerlendirmek gerektiği sorusunu Modül 9’daki Lump Sum vs DCA Karşılaştırma ve DCA: Düzenli Yatırım dersleri ele alır.

4. BES ne olacak? Modül 13’teki BES Nedir? ve Devlet Katkısı dersleri sistemin nasıl çalıştığını, Modül 27’deki Vergi Avantajlı Hesaplar: BES ise vergi tarafını anlatır. Sözleşmendeki fonlar, kesintiler ve aktarım seçenekleri için şirketinle ve emeklilik şirketinle konuşman gerekir. Uygulama BES fonlarını karşılaştırmaz, senin sözleşmeni de görmez.

5. Sağlık sigortası ne olacak? Modül 16’daki Sağlık Sigortası dersi SGK’nın neyi kapsayıp neyi kapsamadığını, tamamlayıcı ve özel sağlık sigortası arasındaki farkı anlatır. Aynı modüldeki Finansal Planı Güncelleme, hangi hayat olaylarında planını gözden geçirmen gerektiğini ve bunun için bir kontrol listesini öğretir. İş değişikliği tam olarak böyle bir olay.

Sanal borsada acele etmeden

Yeni maaşla birlikte “artık yatırıma başlarım” düşüncesi de gelir. Gerçek paraya geçmeden önce birkaç hafta sanal borsada işlem yapmak, düşüş günlerinde kendi tepkini tanımanın ucuz bir yolu. 100.000 sanal bakiyeyle hisse, ETF, altın ve döviz alıp satarsın; fiyatlar canlıya yakın. Her işlemde gerekçeni yazarsın, yapay zekâ o tek işlemi bitirdiğin derslere göre yorumlar ve 0-100 arası puan verir. Ücretsiz planda ilk değerlendirme ücretsiz, Premium’da sınırsız.

Sanal borsa gelecekteki birikimini hesaplamaz, aylık yatırım planı kurmaz, sana portföy önermez. Kendi kurduğun pozisyonların güncel değerini ve kâr/zararını gösterir.

Nereden başlamalı

Geçişin en yoğun haftasında bile günde bir ders, yaklaşık bir dakika demek. Modül 1 ücretsiz; yukarıda adı geçen Modül 9, 13, 15, 16 ve 27 Premium. UseFinLit yatırım tavsiyesi vermez. Vergi, tazminat ya da BES aktarımı gibi sana özel konularda bir uzmana danışmak her zaman doğru adım; Modül 16’daki Finansal Danışman Seçimi dersi, iyi bir danışmanı satıcıdan ayırmanın yollarını anlatır.