Gelir ve Gider Türleri

Ne Öğreneceksin?

8 farklı para akış tipini ayırt etmeyi: 3 gelir tipi + 3 gider tipi + birikim + borç ödeme.

İçerik

Para akışın 8 kategoride düşünülür. Üç gelir tipi: aktif (maaş), pasif (kira, temettü), portföy (sermaye kazancı). Üç gider tipi: sabit, değişken, isteğe bağlı.

Aktif gelir: zaman karşılığı. Maaş, freelance, prim, komisyon. Çalışmazsan gelmez. Türkiye’de %15-40 dilimli vergi. Hastalandığında kesilir.

Pasif gelir: bir kez kurduğun varlığın ürettiği para. Kira (gayrimenkul), temettü (THYAO, ASELS), faiz (mevduat), telif. Tatildeyken bile gelir. %15 stopaj çoğunda.

Portföy gelir: varlık değerlendiğinde. THYAO 200’den 280’e çıktıysa satınca 80 ₺ kazandın. Türkiye’de BIST hisse sermaye kazancı şu an stopajdan muaf (yasayı her yıl GİB’den teyit et).

Sabit gider: kira (8.500 ₺), sigorta (1.200 ₺), Spotify+Netflix, internet, GSM. Her ay aynı, küçük varyasyon.

Değişken gider: market (3.500 ₺), faturalar (kış 1.500 ₺ yaz 800), yakıt, çocuk masrafları. Miktar değişir ama gerekli.

İsteğe bağlı: dışarıda yemek, sinema, hediye, marka kıyafet, tatil. Vazgeçebilirim, yaşam kalitesi etkilenir ama ihtiyaç değildir.

Birikim ve borç ödeme ayrı: birikim “gelecekteki kendine ödeme” (acil fon, BES, yatırım). Borç ödeme “geçmişteki kendine geri ödeme” (asgari üzeri kart). Bütçede ilk satır birikimdir.

Quiz

Soru 1: Aktif gelir nedir?

• A) Bir kez kurduğun varlıktan gelen
• B) Zaman karşılığı kazandığın (Doğru)
• C) Sermaye değer artışından
• D) Sadece freelance kazançlar

Soru 2: Hangisi pasif gelir örneği?

• A) Maaş
• B) THYAO temettüsü (Doğru)
• C) Saatlik freelance ödemesi
• D) Prim

Soru 3: Sabit gider örneği nedir?

• A) Market alışverişi
• B) Kira (Doğru)
• C) Restoran yemeği
• D) Yeni telefon

Soru 4: Birikim hangi kategoride?

• A) Sabit gider içinde
• B) Değişken gider
• C) Ayrı kategori — bütçenin ilk satırı (Doğru)
• D) İsteğe bağlı kategoriden artan

Aksiyon

Bu ay banka ekstrenden 15 satır al. Her satıra İ (ihtiyaç), İS (istek) veya B (birikim) etiketi yaz. Hangi kategori en şaşırtıcı çıktı?